08 EYLÜL

1504 michelangelo, floransa'daki piazza della signoria'da dört metreden yüksek efsanevi davut heykelini açmış

1960 alfred hitchcook'un sapık filmi gösterime girmiş

1966 star trek televizyonda yayınlanmaya başlamış

1999 sam mendes'in yönettiği american beauty filmi gösterime girdi

2007 bu ve ertesi akşam café müller ve das frühlingsopfer'i ilk defa canlı seyrettim; wuppertal'de schauspielhaus'ta. pina bausch café müller'de bizzat dans ediyordu. budapeşte'de türk sanatları kongresi'ndeydim, kongre bitip herkesi memleketlerine yolladıktan sonra, gece treniyle münih aktarmalı düsseldorf'a geldim, tabii ki o zor tren yolculuğuna değdi, daha zoruna da değerdi. pina bausch'u café müller'de dans ederken bir kez daha, 2008 kasım'ında düsseldorf operası'nda seyredeceğim...

01 EYLÜL

1773 siyahi bir kadın tarafından yazılmış olan bilinen ilk şiir kitabı, amerikalı köle phillis wheatley'nin poems on various subjects, religious and moral adlı kitabı ingiltere'de yayınlanmış

1886 almanya'nın önemli yayınevlerinden fischer verlag samuel fischer tarafından berlin'de kurulmuş

1902 sinema tarihinin ilk bilim-kurgu filmi, georges méliès'nin le voyage dans la lune'ü paris olympia'da gösterime girmiş 

1954 alfred hitchcock'un yönettiği ve james stewart ile grace kelly'nin başrollerde oynadığı arka pencere filmi gösterime girmiş

2018 berlin'in dans festivali tanz im august kapsamında sophiensaaele'de önce felix mathias ott ile bahar temiz'in etkileyici m.a.r.s. işini, ardından da michiel vandevelde'nin paradise now (1968-2018) işini seyrettim

2019 sasha waltz'in sahneye koyduğu henry purcell'in dido & aeneas operasını berlin'de staatsoper unter den linden'de seyrettim

16 HAZİRAN

1904 bloomsday: james joyce'un ulysses romanındaki olayların geçtiği gün

1960 alfred hitchcook'un psycho filmi gösterime girmiş

1971 başrollerinde john travolta ve olivia newton-john oynadıkları, randal kleiser'in yönettiği grease filmi gösterime girdi; ben bu filmi yıllar sonra, 1981'de istanbul'da gösterime girdiğinde levent melodi sinemasında bir kaç kere izledim

1988 ilk defa igor oistrakh'ı canlı seyrettim, aya irini müzesi'nde

1998 keith jarrett istanbul atatürk kültür merkezi büyük salon'da solo konser verdi

1989 verdi'nin requiem'ini ilk defa canlı dinledim; istanbul devlet senfoni orkestrası ile viyana müzik dostları derneği korosu'nu erich bergel yönetiyordu, solistler ruhsar öçal, ihsan ekber, jin ok ve ernst schramm idi

2017 amsterdam concertgebouw konser salonu'nda piyanist radu lupu'yu cristian macelaru yönetimindeki kraliyet concertgebouw orkestrası eşliğinde canlı dinledim

2018 amsterdam carré tiyatrosu'nda ivo van hove'nin beş buçuk saat süren immersive/sarmalayıcı gösterisi romeinse tragedies'i deneyimledim

06 HAZİRAN

1933 ilk arabalı sinema camden-new jersey'de açılmış; camden drive-in theatre'da 335 motorlu araç için alan bulunuyormuş

1951 berlin uluslararası film festivali ,berlinale'nin ilki alfred hitchcock'un rebecca adlı filmi ile açılmış

1965 the rolling stones (i can't get no) satisfaction adlı single'larını yayınlamışlar

2006 şahika tekand'ın euridike'nin çığlığı'nı istanbul atatürk kültür merkezi büyük salon'da seyrettim

2016 sabahında peter brook'un paris'te dönüştürdüğü bir tiyatro mekanı olan theatre des bouffes du nord'da ilk defa bir gösteri seyretim; tiyatro değil konserdi; iki yıl sonra burada brook'un yönettiği bir oyunu seyredeceğim

2016 philippe nicolle ile gabor rassov'un 26000 couverts topluluğu ile sahnelediği a bien y réfléchir, et puisque vous soulevez la question, il faudra quand même trouver un titre un peu plus percutant adlı hınzır gösteriyi paris grande halle de la villette - salle jean vilar'da seyrettim

09 MAYIS

1958 başrollerini james stewart ve kim novak'ın paylaştığı, alfred hitchcock'un gerilim filmi vertigo'nun ilk gösterimi san francisco'da yapılmış

2006 istinye atçılık tesisleri'nde özel olarak bu gösteri için kurulan çadırda bartabas'ın zingaro at tiyatrosu ile sahnelediği battuta adlı gösteriyi seyrettim

28 MART

louvre piramidinin içinden dışarıya doğru, fotoğraf: mehmet kerem özel, 23 eylül 2022

1917 giacomo puccini'nin la rondine operasının dünya prömiyeri roma'da gerçekleştirilmiş

1963 alfred hitchcook'un the birds filmi gösterime girmiş

1989 i.m.pei'nin tasarladığı louvre müzesi girişindeki piramit açıldı; mimarlık eğitimimin ilk yılında açılan bu yapı tasarımıyla kendinden çok söz ettirdi, tartışmalar yarattı, ben louvre'u ilk defa 2002 yılında gezdim

1993 ilk defa bir kumpanya gösterisi seyrettim; tarlabaşı'nda, manastırdan dönüştürülmüş istanbul sanat merkezi'nin ikinci katında, kerem kurdoğlu'nun yazıp yönettiği fayton soruşturması. oyuna hayran kaldım ve bundan sonra kumpanya'nın hiç bir gösterisini kaçırmadım

14 ŞUBAT

1876 alexander graham bell, elisha gray'den iki saat önce başvurarak amerikan patent dairesi'nden telefonun patentini almış

1895 oscar wilde'ın the importance of being earnest adlı komedisi londra'da büyük bir başarıyla sahnelenmeye başlanmış

1927 alfred hitchcook'un, "ilk gerçek filmim" diye nitelendirdiği the lodger adlı sessiz filmi londra'da gösterime girmiş

1931 tod browning'in yönettiği, başrolünde bega lugosi'nin oynadığı korku filmi dracula new york'ta gösterime girmiş

1984 jayne torvill & christopher dean çifti sarajevo olimpiyat oyunları'ndaki bolero gösterileriyle hem ailecek televizyonun başında olan bizleri büyülediler hem de ingiltere'ye altın madalya kazandırdılar

1985 zehra yıldız'ı ilk defa seyrettim; istanbul devlet opera ve balesi yapımı, giusepper verdi'nin la traviata operası'nda

1991 thomas harris'in kitabından uyarlanan, yönetmenliğini jonathan demme'nin yaptığı, başrollerinde jodie foster ve anthony hopkins'in yer aldıkları kuzuların sessizliği filmi abd'de gösterime girdi

2004 fatih akın duvara karşı adlı filmiyle berlinale'de altın ayı ödülünü aldı

yazlık sinemam / her akşam 22:00'de

.les amantes du tage, henri verneuil
.the man who knew too much (1956), alfred hitchcock
.the 39 steps, alfred hitchcock
.the lady vanishes, alfred hitchcock
.sunrise, f.w. murnau
.city girl, f.w. murnau
.faust, f.w. murnau
.haxan, benjamin christensen
.shadows of forgotten ancestors, sergei paradjanov
.aşık kerib, sergei paradjanov
.the legend of the surami fortress, sergei paradjanov
.les aventures extraordinaires d'adèle blanc-sec, luc besson
.margot at the wedding, noah baumbach
.urbanized, gary hustwit

tekinsiz filmlerim

le charme discret de la bourgeoisie, luis bunuel (1972)


der winterschlaefer, tom tykwer (1997)


caché, michael haneke (2005)


a history of violence, david cronenberg (2005)


crash, david cronenberg (1996)


lost highway, david lynch (1997)


mulholland drive, david lynch


match point, woody allen (2005)


mr. arkadin, orson welles (1955)


europa, lars von trier


rear window, alfred hitchcook (1954)


spellbound, alfred hitchcook (1945)


un chien andalou, luis bunuel (1929)

arkadaşlık filmlerim

le grand bleu, luc besson (1988)


det nya landet, geir hansteen jörgensen (2000)


beaches, gary marshall (1988)

fried green tomatoes, jon avnet (1991)

down by law, jim jarmush (1986)

bagdad café, percy adlon (1987)

the big chill, lawrence kasdan (1983)

grand canyon, lawrence kasdan (1991)

peter's friends, kenneth branagh (1992)

last orders, fred schepisi (2001)

the shawshank redemption, frank darabont (1994)

léon, luc besson (1994)


a perfect world, clint eastwood (1993)


lawn dogs, john duigan (1997)


central do brasil, walter salles (1998)

butch cassidy and the sundance kid, george roy hill (1969)

shrek, andrew adamson (2001)

what about bob?, frank oz (1991)

strangers on a train, alfred hitchcook (1951)

the american friend, wim wenders (1977)

the social network, david fincher (2010)

müzik filmlerim

the music teacher, gérard corbiau (1989)


le violon rouge, françois girard (1998)


vier minuten, chris kraus (2006)


madame sousatzka, john schlesinger (1988)


the pianist, roman polanski (2002)


thirty two short films about glenn gould, françois girard (1993)


bird, clint eastwood (1988)


round midnight, bertrand tavernier (1986)


mo better blues, spike lee (1990)


the blues brothers, john landis (1980)


the commitments, alan parker (1991)


beyond the sea, kevin spacey (2004)


de-lovely, irwin winkler (2004)


madame sata, karim ainouz (2002)


orfeu negro, marcel camus (1959)


rembetiko, costas ferris (1983)


istanbul hatırası, fatih akın (2005)


cafe de los maestros, miguel kohan (2008)


bueno vista social club, wim wenders (1999)


swing, tony gatlif (2002)


vengo, tony gatlif (2000)


hedwig and the angry inch, john cameron mitchell (2001)


farinelli, gérard corbiau (1994)


the doors, oliver stone (1991)


woodstock, michael wadleigh (1970)


pink floyd the wall, alan parker (1982)


nashville, robert altman (1975)


i'm not there, todd haynes (2007)


24 hour party people, michael winterbottom (2002)


amadeus, milos forman (1984)


the music lovers, ken russell (1970)


tous le matins du monde, alain corneau (1991)


the jazz singer, richard fleisher (1980)


a star is born, george cukor (1954)


a star is born, frank pierson (1976)


the rose, mark rydell (1979)


the fabulous baker boys, steve kolves (1989)


new york new york, martin scorsese (1977)


dancer in the dark, lars von trier (2000)


evita, alan parker (1996)


jesus christ superstar, norman jewison (1973)


fiddler on the roof, norman jewison (1971)


train de vie, radu mihaileanu (1998)


taking sides, istvan szabo (2001)


goodbye again, anatole litvak (1961)


the man who knew to much, alfred hitchcook (1956)


death in venice, luchiano visconti (1971)


the hunger, tony scott (1983)


awara, raj kapoor (1951)


fantasia, james algar & samuel armstrong (1940)