stefan kaegi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
stefan kaegi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

17 Eylül 2024 Salı

Aynadaki yansımalarımız ve ayna nöronlar


Berlin Radialsystem'in salonunda, seyirci tribününde yerlerimizi alıyoruz. Işıklar sönüyor, perde açılıyor. Işıklar yavaş yavaş yandıkça hemen perdenin arkasında sahne ağzını bütünüyle kaplayan bir ayna olduğu fark ediyoruz. Işık, oditoryumu aydınlattıkça biz seyirciler de aynanın üzerinde gittikçe daha net görünür oluyoruz. Zaten 75 dakikalık bu gösteri bütünüyle bizimle ilgili; çevremizdekileri ne kadar taklit ettiğimiz, ne kadar onlarla iş birliği yaptığımız veya bir şeyi yapmayı reddedip reddetmediğimizle ve bunlardan sorumlu olan beynimizdeki sinir hücreleriyle. Bu hücrelerin adları ayna nöronlar. Rimini Protokoll ile Sasha Waltz & Guests ortak yapımı, Stefan Kaegi’nin konsepti oluşturup sahneye koyduğu gösteri de adını doğrudan onlardan alıyor: Spiegelneuronen (ayna nöronlar).
Kaegi'nin seyirciyi performansçıya dönüştüren işlerine İstanbul seyircisi yabancı değil. Beykoz Kundura sayesinde İstanbul'da da deneyimleme şansına erdiğimiz Remote İstanbul, kulaklıklarımızdan aldığımız direktiflerle bizi Kadıköy sokaklarında gezdiriyor; bedenimizin, çevremizin ve toplumsallığımızın eğlenceli bir şekilde farkına vardırıyordu. Kaegi, gösteriye bizleri katmak için bu sefer ise, sözleri değil, aramıza serpiştirdiği dansçıları kullanıyor. Ama

[Ama... 
... Bir yandan]

Bir yandan Tobias Koch’un bazen arka plan oluşturan bazen ritimleriyle yerimizde durdurmayan atmosferik müziği eşliğinde ve Martin Hauk’un gösterideki her fikrin altını sakince çizen ışığı altında eğleniyoruz. Bir anda nerden çıktıklarını anlamadığımız sarı balonları şişirip birbirimize atıyoruz, ortalık kindergarten’a yani bir çocuk yuvasına dönüyor, bir yandan da -belki daha önce bilmediğimiz veya üzerinde etraflıca düşünmeden icra ettiğimiz- gündelik davranış tercihlerimiz hakkında bilgileniyoruz. Örneğin; birinin bize yaklaşmasına ne kadar izin vereceğimiz konusunda her zaman bedenlerimizle pazarlık yapıyor olmamız. Üst ses sonraki sekansta tam da buradan yürüyor. Az önce aramızda ortak hareketlere katılmayıp öylece kollarını kavuşturmuş oturan insanların da olabilme olasılığını bile tahmin ederek dillendirmiş olmaktan çekinmeyip, çıtayı Orta Avrupa seyircisi için bir derece daha yükseltiyor ve yanımızdakinin omuzuna dokunmamızı, biraz sonra da etrafımızdakilerle el ele tutuşmamızı öneriyor. Berlin’in her şeye açık ve teşne seyircisi ikiletmiyor, bir anda seyirci tribününde koltuk sıralarını aşan bağlar oluşuyor. Sonlara doğru Sasha Waltz’in dansçıları da anonimliklerinden iyice sıyrılıp, çok da bir parıltısı olmayan bir koreografi eşliğinde bulundukları farklı noktalardan birbirleriyle bağlar kurmak üzere yavaş çekim hareketlerle bir araya gelecekler.
Yalnızlık mı, grup dinamiği mi? Kitle içinde mi olmak, birey mi kalmak? Kitle içinde aykırı olunabilir mi, eleştiri yapılabilir mi? Şüphecilik sağlıklı mıdır? “Normal” mi, yoksa “farklı” mı davranılırsa hayatta kalınır? Gösterinin dert edindiği, hakkında bu ve benzer soruları sorduğu mesele 70 dakika sonra gelip Radiohead’in eskimeyen kült şarkısı Creep’e dayanıyor. Zaten

[Zaten...]


Bu yazıyı, gösteriyi aynı seansta birlikte ama farklı koltuklarda oturarak seyrettiğim arkadaşım Ayşe Draz ile birlikte kaleme aldık. Gösterinin fikrinden esinlenerek, birimizin bitirdiği paragraftaki son kelimeyi diğerimiz aynaladı ve devam etti. Yukarıda, yazıya benim katkımın olduğu paragraflar var. Ayşe'ninkileri merak ederseniz, ya da yazıyı bütünsel haliyle ve gösterinin yayın haklı görselleriyle birlikte okumak isterseniz tıklayın.

Yukarıdaki fotoğraflar bana ait; 01 Eylül 2024'te Berlin Radialsystem'de gerçekleşen gösteri başlamadan önce ve alkış sırasında çekildiler.

9 Temmuz 2024 Salı

09 TEMMUZ


1985 aya irini müzesi'nde vladimir spivakov'u dinledim

1988 aya irini müzesi'nde viyana çocuk korosu'nu dinledim

1990 bu ve ertesi akşam istanbul atatürk kültür merkezi büyük salonda martha graham dance topluluğu'nu seyrettim; üçer yapıt sahnelenen her akşamda son yapıt sonrasında 100 yaşına yaklaşmış olan martha graham'ın tekerlekli sandalyeyle bizzat selama çıktığı gösterilerde graham'ın le sacre du printemps, phaedra, temptations of the moon, acts of light, errend into the maze, night journey ve steps in the street adlı yapıtları sahnelendi

1992 aya irini müzesi'nde efsanevi flüt sanatçısı jean-pierre rampal ile harpist marielle nordmann'ı dinledim

1993 istanbul atatürk kültür merkezi büyük salon'da american ballet theatre'ı seyrettim; george balanchine, james kudelka ve paul taylor yapıtlarını sahnelediler

1993 aynı akşam harbiye açıkhava tiyatrosu'nda laurie anderson konserine gittim

1996 istanbul atatürk kültür merkezi büyük salon'da mehmet sander dance company'i seyrettim

1996 aynı akşam harbiye açıkhava tiyatrosu'nda paco de lucia -  al di meola - john mclaughlin konserine gittim  

1997 cemal reşit rey konser salonu'nda radio tarifa'yı dinledim

1998 harbiye açıkhava tiyatrosu'nda kodo davulları gösterisine gittim

2001 istanbul harbiye açıkhava tiyatrosu'nda nick cave & the bad seeds konserine gittim

2008 istanbul sepetçiler kasrı'nda omara portuondo'yu dinledim

2010 yıllardır bir gösterisini seyretmek istediğim dave st.-pierre'in başyapıtı une peu de tendresse bordel de merde!'i julidans kapsamında amsterdam'da stadsschouwburg'da deneyimledim

2012 dünyanın yaşayan en iyi şeflerinden biri olan herbert blomstedt ve dünyanın yaşayan en iyi piyanistlerinden biri olan rudolf buchbinder'i ilk defa canlı dinledim; dünyanın en iyi orkestralarından biri olan viyana filarmoni orkestrası'nın eşlik konser lütfi kırdar kongre ve sergi sarayı'ndaydı

2012 oradan da açıkhava tiyatrosu'na inip, filarmonia istanbul eşliğindeki antony & the johnsons'ı dinledim 

2015 robert wilson berliner ensemble yapımı olarak sahneye koyduğu, müziklerini herbert grönmeyer'in bestelediği goethe'nin faust 1 & 2 uyarlamasını berlin'de theater am schiffbauerdamm'da seyrettim

2023 arkadaşlarım ayşe, özlem ve aylin ile avignon yakınlarındaki pijaut ormanında stefan kaegi'nin tasarladığı paysages partages adlı altı saatlik işi deneyimledik




7 Temmuz 2024 Pazar

07 TEMMUZ


1550 orta amerika'da binyıllardır içecek olarak popüler olan çikolata avrupalılar tarafından ilk defa keşfedilmiş

1881 carlo collodi tarafından bir araya getirilen pinokyo'nun maceraları'nın ilk hikayesi roma'da yayınlanmış 

1985 boris becker 17 yaşında wimbledon'u kazanarak en geç tenisçi ünvanını aldı

1990 roma'daki caracalla hamamları'nda plácido domingo, josé carreras ve luciano pavarotti'nin yer aldığı ilk üç tenor konseri gerçekleşti; konserin kaydı dünyanın en çok satan klasik müzik plağı oldu

1990 martina navratilova wimbledon'da 9. tek kadınlar şampiyona olarak rekora imza attı

1996 ud sanatçısı rabih abu-khalil'i ilk defa canlı dinledim; istanbul atatürk kültür merkezi konser salonu'nda

2011 istanbul rumelihisarı'nda münih theater am gaertnerplatz topluluğu yapımı thomas schulte-michels'in sahneye koyduğu bertold brecht - kurt weill'in mahagonny kentinin yükselişi ve düşüşü'nü seyrettim 

2016 yıllar sonra helsinki ve istanbul versiyonlarını da deneyimleyeceğim, stefan kaegi'nin tasarladığı remote serisinin rimini protokoll & gorki theater ortak yapımı olan remote mitte versiyonunu deneyimledim

2019 anna netrebko'yu ilk defa seyrettim; arena di verona'da franco zeffirelli'nin sahneye koyduğu verdi'nin il trovatore operasında; yanımda arkadaşlarım gizem, ayşe ve selim vardı

2023 ilk defa avignon off'da gösteriler seyrettim; sabah 10:00'dan akşam 23:00'e kadar toplam yedi gösteri seyrettim





4 Ağustos 2023 Cuma

avignon festival günlüğü - 3 : ormanda





bu yılki avignon festivali'nin programına baktığımda, carriere de boulbon'dakinden sonra beni en çok heyecanlandıran gösteri "tarlalar ve ormanlar arasında yedi yapıt" alt başlığını taşıyan "paysages partagés" / "shared landscapes" (paylaşılan peyzajlar) idi. öğleden sonra 4'ten gece 11'e kadarki yedi saatlik bir zaman dilimini ağaçlık bir alanda sahnelenen, bir nevi yere-özgü tasarlanmış gösteriyi (aslında 11 sanatçının yedi işini) seyrederek geçirmenin nasıl bir deneyim olacağını çok merak etmiştim. tabii "sahneleme", "gösteri", "seyretmek" gibi sözcükler kullandım ama bu iş söz konusu olduğunda bunlar farklı anlamlara geliyorlardı.

"paylaşılan peyzajlar" artık istanbul'da çok iyi tanıdığımız stefan kaegi (rimini protokoll) ile theatre vidy-lausanne'dan caroline barneaud'niun ortak projesi. bütünü kurgulamış, bazı sanatçıları davet etmişler, ayrıca kaegi bir iş de üretmiş. işleriyle peyzaja dahil olanlar arasında hayranı olduğum begüm erciyas da vardı, daniel kötter ile ortaklaşa ürettiği bir işle. 
erciyas'la istanbul'da deneyimleme şansına erdiğimiz "seslenen parçalar" işi sırasında facebook'tan yazışmıştık, sonra berlin radialsytem'de "pillow talk" adlı işini de deneyimlemiştim, ama tanışmıyorduk, facebook böyle garip bir ara-alan yarattı ya, aslında tanışmadığın insanlarla arkadaş olduğun! neyse... arkadaşım quesne'nin gösterisi öncesinde erciyas'la beni tanıştırdı, ayaküstü konuştuk, ağustos-eylül'deki berlin ayağında gerçek bir ormanda olacaklarını, avignon'daki alanın çok kısıtlı ve işlerin dip dibe olduğunu söyledi, heyecanla beklediğimi söyleyince, küçük bir iş dedi, bence aşırı alçakgönüllü idi, çünkü o gün en çok etkilendiğim iş ona ait olanıydı.

"paysages partagés"nin başlığını ve alt başlığını ilk okuduğumda, bizi bir ormana salacaklar, yedi saat boyunca dolaşacağız, ormanın derinliklerinde kesintisiz şeklinde tekrar eden işlere denk geleceğiz diye hayal etmiştim, yani bir tür punchdrunk'ın immersive (çevreleyen) gösterileri gibi, ama terk edilmiş bir otelin ya da fabrikanın katlarına değil de ormana yerleştirilmiş. 
alana vardığımızda, bileklerimize farklı renklerde şeritler takılıp gruplara ayrılınca oldukça strüktüre edilmiş bir güzergah düzeninin olduğunu, her şeyi bir parçası olduğunuz grupla birlikte yapmamız gerektiğini fark ettim. biraz hayal kırıklığına uğramadım desem yalan olur.






gösteri avignon'da pujaut ormanı olarak geçen, ama aslında ormandan ziyade düzenlenmiş bir ağaçlık alan hissi, bir tür mesire yeri hissi veren bir yerdeydi. burası otobüs servisiyle avignon'a yaklaşık 25 dakikalık mesafedeydi. 40 derece sıcakta çoğunlukla ağaçların altındaki serinlikte olmak güzeldi. ayrıca, yere-özgü işleri seviyorum; gösteri sanatları yapıtlarını farklı deneyimlere açıyorlar.






bu fotoğraftaki patates değil, taş. pujaut ormanının zemini bu taşlarla dolu. 
renk ve formuyla patatese benziyor, dayanamadım üç küçük taşı yanımda istanbul'a getirdim.






pujaut ormanı'ndaki yedi saat boyunca; önce bir bayırdaki ağaçlar altında yatarak kulaklıklarımızdan duyduğumuz diyalogları dinledik (stefan kaegi), ardından düz bir alanda bizzat icra eden olduk (sofia dias & vitor roriz), ağaçlar arasında gerilmiş bir perdeye yansıtılan bir tablonun önünde engelli birisi ile kardeşinin hikayesini dinledikten sonra ikram ettikleri şeftalili soğuk çaydan yudumladık (chiara bersani & marco d'agostin), kafamıza taktığımız vr kasklarıyla bulunduğumuz noktadan ayrılmadan yerden metrelerce havalanıp indik (begüm erciyas & daniel kötter), yemek molası verildiğinde hazır menü torbalarımızı açıp yemek yerken bir yandan da sohbet ettik, bir üzüm bağının perspektifinde avrupalı çiftçilerin sorunlarını dinledik (emilie rousset), 2001 uzay macerası'ndaki siyah taştan dikdörtgen prizma biçimindeki menhirin antipodu ince yatay turuncu yazı-ekrandan tam da o ana ve gün boyu olanlara, yani şimdi ve orada'ya dair okuduklarımızla sarsıldık (el conde de torrefiel: tanya beyeler & pablo gisbert) ve aralarda ve en sonda peyzajla ve zamanla hemhal olmuş müzik parçalarını peyzajla hemhal olarak dinledik (ari benjamin meyers). 





ormanda yedi saat geçirmek tek defalık bir deneyimdi. yazdığım gibi erciyas ile kötter'in işinden çok etkilendim, el conde de torrefiel'inkinden de keza. ve bir de, beş farklı bestesini beş farklı peyzajda canlı icra ile paylaşan ari benjamin meyers'inkinden. bize eşlik etmesi için hazırladıkları broşür de ayrı güzeldi.




"paysages partagés"yi bu ayın ortasından eylül ortasına kadar berlin'de yakalayamazsanız, 2024 mayıs'ında avusturya-st. pölten, haziran'ında milano ve portekiz, ağustos'unda slovenya ve ekim'inde ispanya-girona peyzajlarında olacak, belki oraların birinde denk gelirsiniz...

[video dışındaki bütün fotoğraflar mehmet kerem özel'e aittir, pujaut, 09.07.2023. video aylin alıveren tarafından çekilmiştir.]