"kaçak çay saati", 2020'de ilk defa "kaçak çay performansı" adıyla sahnelendiğinde seyredememiştim. sonra "kaçak çay saati" de istanbul'da, çok ender de olsa bir kaç kere sahnelendi, ancak maalesef bir türlü programımı denk getiremedim. geçtiğimiz cumartesi akşamı, beyoğlu'nun daha önce açık olup sonradan kapanan tiyatro sahnelerinden, bu sezon başında istos tarafından tekrar hayata kazandırılan sahne aznavur'da "kaçak çay saati"ni yakaladım.
fatih gençkal ile mustafa zeren 2020 yılında gençkal, zeynep günsür'ün ekibiyle diyarbakır'a atölye çalışması düzenlemeye gittiğinde tanışıyorlar ve bu gösterinin temeli atılıyor. kah mustafa zeren istanbul'a ya da izmir'e gidiyor, kah fatih gençkal diyarbakır'a geliyor, bir hafta öyle, bir hafta böyle, gösterinin ilk versiyonu çıkıyor. kötü eleştiriler alan "kaçak çay performansı"ndan sonra, ikili belçika'ya davet edildikleri üç haftalık bir konuk sanatçı programını sayesinde "kaçak çay saati"ni ortaya çıkarıyor. gösterinin hikayesini ve ilk versiyona aldıkları eleştirileri -kendilerinin ilk versiyondan kötü bir işti diyerek bahsetmeleri de dahil olmak üzere- "kaçak çay saati"nde öğreniyoruz. dolayısıyla bu yazdıklarımı gösterinin tanıtım broşüründen veya sonraki soru-cevap seansından öğrenmedim. gösterinin geçmişi, mustafa zeren'in kişisel hayat hikayesi ile birlikte doğrudan gösterinin içeriğinin bir parçası. bu açıdan "kaçak çay saati" bir tür belgesel tiyatro ve bir tür meta-tiyatro. "kaçak çay saati" aynı zamanda, arada fatih gençkal'ın türkiye'de çayın serüveni, halk danslarının notasyona dökülmesi gibi konularda yaptığı kısa bilgilendirmeleri hesaba kattığımızda, bir tür lecture-performance.
adından da anlaşılacağı üzere gösterinin çıkış noktası kaçak çay. türkiye'deki kaçak çayın hikayesi, mustafa zeren'in hapishane günlerinde mükemmelleştirdiği kaçak çay demleme yöntemi, bu yöntemle bizzat sahnede çay demlemesi ve çay demlendiğinde gösterinin sonlanıp hep birlikte çay içmemiz. dolayısıyla, gösterinin süresi bir çayın demlenme süresiyle sınırlı.
ama tabii "kaçak çay saati" sadece bundan ibaret değil. "kaçak çay saati" mustafa zeren'in hikayesi etrafında yavaş yavaş, ilmik ilmik örülen, sanki gevşekmiş, öylesineymiş, doğaçlamaymış gibi seyrettiğimiz ama yaklaşık 60 dakikalık gösteri bittiğinde, anlatmak istenilenin çok da bilinçli bir şekilde ve titizlikle düşünüldüğünü ve kurgulandığını idrak ettiğimiz bir yapıt. "kaçak çay saati" tahakkümü, hegemonyayı anlatıyor ; türkiye'deki gündelik hayatın içine sinmiş her çehresiyle, tabii özellikle de türkiye'nin güneydoğusundaki hayatın. belki "kaçak çay saati" ile ilgili en önemli özellik bu, çok da acılı ve zor olan bu temayı hafif, eğlenceli ve mizahi bir tonla, kucaklayarak, sarılarak anlatıyor olması; ajite olmadan, sarkastik olmadan, melankolik veya dramatik olmadan. gülerek, gülümseyerek seyrediyorsunuz "kaçak çay saati"ni ve mutlu ayrılıyorsunuz o "saat"ten.
saat demişken, çay'ın "kaçak" oluşu tamam ama gösteri aynı zamanda "kaçak saat"ti de bana göre. çünkü mustafa zeren ile fatih gençkal'in hayatlarından "kaçırdıkları" saatlerle ürettikleri bir gösteri bu, gündelik hayat gailesinden zar zor arttırdıkları zamanlar bunlar belli ki. bu açıdan benim için gösterinin başlığındaki kaçaklık iki hale de referans veriyor; çay'a da, saat'e de.
böyle düşünmek hoşuma gitti. ki ben de bu gösteriye film festivalinde ümmü gülsüm'ün hayatını anlatan filme aldığım bileti yakarak gittim. dolayısıyla bir açıdan, ben de bu gösteriyi "kaçak" bir şekilde, "kaçak" bir zamanda seyrettim; "nihayet" seyredebilmek için.
hamiş: mustafa zeren''in demlediği çay müthiş lezzetli. demleme sırrını da saklamıyor...
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder