12 MART

pierre boulez saal, berlin - fotoğraf: mehmet kerem özel

1837 ingiliz şair robert southey, 20 yaşındaki charlotte brontë'ye yanıt olarak "edebiyat bir kadının hayatının işi olamaz ve olmamalıdır." diye yazar

1891 clara schumann, son halka açık konserinde james kwast'la birlikte johannes brahms'ın variationen über ein thema von haydn adlı eserini iki piyano için çalmış

1997 daha sonra istanbul'de ve berlin'de defalarca gösterilerini seyredeceğim berliner ensemble'dan ilk defa bir gösteri seyrettim; karl-heinz nehring'in derleyip yönettiği love & revolution başlıklı brecht akşamı atatürk kültür merkezi oda tiyatrosu'ndan sahnelendi

2017 berlin'de frank gehry'nin tasarladığı ve 8 gün önce (4 mart 2017'de) açılmış olan pierre boulez saal'de bariton christian gerhaher ile piyanist daniel barenboim'un konserini seyrettim; program franz schubert'in winterreise yapıtından oluşuyordu

2017 aynı gün öğleden sonra berlin philharmonie binasının kammermusiksaal'inde (oda müziği salonu'nda) ilk defa bir konsere gittim; sanatçılar kammerorchester unter den linden idi

2023 yaşayan popüler müzik sanatçıları arasında en çok sevdiğim dimitra galani'yi nihayet canlı dinleyebildim; galani, atina'da megaron konser salonu'nda martha frantzila ile birlikte sahneye çıktı, aralarında zülfü livaneli'nin bestesi de olan bir çok şarkı söyledi

2022-2023 müzik sezonu

.tallinn oda orkestrası – tonu kaljuste ***** (02mys, işsanat) 

.dimitra galani – martha frintzila ****.5 (12mrt, megaron-atina) 

.maxim vengerov – sandra lied haga – özcan ulucan – birsen ulucan – murat cem orhan – crr senfoni orkestrası ****.5 (19nsn, crr ks) 

.le souffle des cordes (renaud garcia-fons) ****.5 (05mys, işsanat) 

.alexander rudin – carlo tenan – istanbul devlet senfoni orkestrası ****.5 (03mrt, akm-büyük s.) 

.borusan quartet – gökhan aybulus ****.5 (11nsn, enka sanat) 

.alican süner – alessandro cedrone – istanbul devlet senfoni orkestrası **** (12mys, akm-büyük s.) 

.burcu hancı – olivia vermeulen – cumhur görgün – won whi choi – sascha goetzel – istanbul devlet senfoni orkestrası **** (26mys, akm-büyük s.) 

.denis kozhukhin – carlo tenan - borusan istanbul filarmoni orkestrası **** (13nsn, zorlu psm-büyük s.) 

.viyana yaylı çalgılar beşlisi – ola asdhal-rokkones **** (21mrt, süreyya operası) 

.jan mracek – carlo tenan - borusan istanbul filarmoni orkestrası **** (20ekm, zorlu psm-büyük s.) 

.hande küden – knut weber – daniel smith – istanbul devlet senfoni orkestrası **** (16ara, akm-tiyatro s.) 

.trio stradivarius (alexandra troussova – kirill troussov – benedict kloeckner) **** (25ock, akm-tiyatro s.) 

.elvin hoxha ganiyev – andreas ottensamer – istanbul devlet senfoni orkestrası **** (23ara, akm-büyük s.) 

.gautier capuçon – sascha goetzel – borusan istanbul filarmoni orkestrası **** (08ara, zorlu psm-büyük s.) 

.melodie zhao – howard griffiths – istanbul devlet senfoni orkestrası **** (30ara, akm-büyük s.) 

.nikolay lugansky – patrick hahn – borusan istanbul filarmoni orkestrası **** (13ekm, zorlu psm-büyük s.) 

.tanguy de williencourt & theotime langlois de swarte **** (19ekm, notre dame de sion salonu) 

.can çakmur – cem mansur – gedik filarmoni orkestrası ***.5 (12ekm, süreyya operası) 

.başar can kıvrak – cem mansur – türkiye gençlik filarmoni orkestrası ***.5 (23ağs, akm-büyük s.) 

.manuel blanco – emilia hoving – borusan istanbul filarmoni orkestrası ***.5 (02mrt ,zorlu psm-büyük s.) 

.joonas ahonen – gürer aykal – borusan istanbul filarmoni orkestrası ***.5 (03ksm, zorlu psm-büyük s.) 

.daniel behle – thomas rösner – borusan istanbul filarmoni orkestrası ***.5 (24ksm, zorlu psm-büyük s.) 

.feryal türkoğlu – görkem ezgi yıldırım – ferda yetişer – ibrahim yazıcı – istanbul devlet senfoni orkestrası *** (10mrt, akm-büyük s.) 

.zehra’nın ardından 25 yıl: burak bilgili – burcu hancı – gökhan aybulus – emre parlar – dilan kan – samet m.mustafa - sıla yerman – ayçin sürücüer – berfin ayna *** (11ara, zorlu psm-küçük s.) 

.erkut gökgöz – rüstem mustafa – oğuzhan balcı – istanbul devlet senfoni orkestrası **.5 (17mrt, akm-büyük s.) 

.brannon cho – conrad van alphen – istanbul devlet senfoni orkestrası ** (27ock, akm-büyük s.) 

.mozart operalarından sahneler: istanbul opera topluluğu *.5 (07ksm, süreyya operası)

xi. istanbul uluslararası opus amadeus oda müziği festivali, 23 mart - 16 mayıs

.çağ erçağ & knut weber **** (27mrt, deniz müzesi) 

.yevgeniy kostrytskyy & ivan bykov **** (16mys, aşkenaz sinagogu) 

2023 dünya koro müziği sempozyumu, 25-30 nisan 

.le chant sur la lowe – sofia vokalensemble – vancouver youth choir ****.5 (27nsn, akm büyük s.) 

.estonya filarmonisi oda korosu – devlet çoksesli korosu **** (25nsn, akm büyük s.) 

.batavia madrigal singers – georgia state university singers – orfeon san juan bautista **** (26nsn, akm büyük s.)

51. istanbul müzik festivali, 01-17 haziran  

.anne sophie mutter & mutter's virtuosi ***** (13hzr, akm-büyük s.)

.matthias goerne – camerat rco (hollanda kraliyet concertgebouw oda orkestrası) **** (09hzr, crr ks) 

.les vents français & eric le sage ***.5 (07hzr, fransız sarayı bahçesi) 

.elvin hoxha-ganiyev – özgür ünaldı – hande küden – gülsin onay – gökhan aybulus – iris şentürker – ezgi göktürk – nil kocamangil – melih kara – dr.nejat f.eczacıbaşı vakfı müzik yıldızları oda orkestrası ***.5 (06hzr, akm-tiyatro s.)

eylülleri hatırlamak..

dalaras da geldi, sıra galani de!

"boğazın kıyısında,

yianis gün batışında ağlıyor.

yanında da mehmet içip şarkı söylüyor.

ben türk, sen de rum.

ben de halk, sen de halk.

sen isa ben de allah.

ne yazık ki ikimize de ah vah!

biraz sevgi ve şarap ile

ben de sarhoşum, sen de sarhoş.

kadehimden biraz iç.

kardeşim (rumca) ve kardaşım! (türkçe)"*

tam yirmi yıl önce açıkhava'da aynı koltukta oturarak manos hadjidakis'in olağanüstü konserine tanık olmuştum. dün akşam ise, hadjidakis'le hiç bir şekilde kıyas kabul etmese de, yine kendi çapında efsanevi bir yunan sanatçıyı ağırladık açıkhava'da; yorgo dalaras'ı.

dalaras dün akşam bizleri yeni bir konser formatı ile tanıştırdı: arasız 2.5 saat müzik! maraton gibiydi!
hadi kendisi arada bir iki kere dinlendi; akdeniz'in iki büyülü adasından, girit ve kıbrıs'tan gelen konuk müzisyenler, michalis tzouganakis ve despina olympiou sayesinde. ancak orkestra üyeleri kesintisiz 2.5 saat sahnedeydiler; esas onların performansı olağanüstüydü.

eski yeni şarkılarını söyledi dalaras, eskilerin bazılarını potpori olarak geçti, çoğunu bütünüyle seslendirdi. zaman zaman sustu, açıkhava'yı dolduran 5000 kişiye bıraktı şarkı sözlerini... 5000'imiz olmasa bile azımsanmayacak bir seyirci kitlesi dalaras'ın şarkılarına rumca eşlik etti, o sustuğunda yerini aldı. konser öncesi bir seyircinin dili çalarak diğerine "adalar burda bu akşam!" demesi boşuna değildi.
keşke, rumların yazın adalara sığacak kadarından daha fazlası yaşıyor olsaydı bu topraklarda, bu kentlerde; beraber, yanyana, omuz omuza yaşıyor olsaydık hala; 100 sene önce olduğu gibi, yüzlerce yıl olduğu gibi...

...

ajda pekkan da seyircilere dahil oldu konser başladıktan yarım saat sonra; sahnede dalaras şarkı söylerken, heyet eşliğinde açıkhava'nın geniş orta koridorundan yerine doğru yürüyen pekkan'ı, tanıyan bayağı bir seyirci kitlesi alkışlarla selamladı onu; hayranlık böyle bir şey olsa gerek.

dalaras'ın şarkılarına, benim gibi rumca eşlik edemeyenler ise alkışlarla katıldık ege'nin ezgilerine.
sonra, sürpriz yaptı dalaras iki livaneli şarkısı söyledi, nakaratları bize türkçe söyletti; rum-türk 5000 kişi bir ağızdan "yiğidim aslanım"ı söyledik.
sonra, livaneli'yi davet etti sahneye, beraber rumca-türkçe bir livaneli şarkısı okudular; son nakaratta livaneli rumca olarak eşlik etti dalaras'a.

dalaras bütün akşam istanbul'a olmaktan çok memnun olduğunu söyledi, çeşitli vesilelerle türkleri övgü ama, türkçe "iyi akşamlar" bile demedi. neyse ki, dalaras'ın "bir insan" olarak kusurlarının saymakla bitmeyeceği konusunda uyarılmıştık.

dalaras bu konserin bir ilk olduğunu ama son olmayacağını tekrarladı bir kaç kere; belki bir dahaki sefere bir şarkıyı türkçe okur. hoş, bu akşam da anonim ege türküsü "kayıkçı"nın "gel gel kayıkçı, yavaş yavaş" dizelerini türkçe söyledi.

* özgen acar'ın 1982 yılında istanbul'da düzenlenen abdi ipekçi barış ödülü törenine, bu şarkıyı boğaz kıyısında söylemesi için ettiği daveti geri çeviren, hatta kendisinden sonra teklif götürülen haris alexiou'nun da vazgeçmesini sağlayan, sözde sosyalist gerçekte fanatik milliyetçi dalaras, neredeyse 30 yıl sonra dün akşam, "mikro asia" albümündeki bu şarkıyı boğaz kıyısında söyledi ve arkasından "yanınızdaki rumca bilenlerden lütfen şarkının sözlerini çevirmelerini isteyin" dedi.
yukarıdaki çeviri ve tören reddi hikayesi özgen acar'ın cumhuriyet'teki 25 haziran 2010 tarihli yazısından alınmıştır.

...

tam yirmi sene önce müzik festivali'de büyük usta manos hadjidakis, daha sonraki yıllarda da most organizasyonuyla çeşitli kereler haris alexiou geldi istanbul'a; bağrımıza bastık!
arada başkaları da geldi ege'nin öte yakasından, ancak -müzikal açıdan benim için- pek bir önem arzetmiyorlardı.
dün akşamki dalaras konserine ise son dakikada gitmeye karar verdim; haris alexiou ile birlikte yaptıkları "mikra asia" ve "byzantine vespers" albümleri hatırına. pişman da olmadım, iyi ki gitmişim, çok güzel, eğlenceli, kaliteli müzik ile dolu bir 2.5 saat geçirdim, o albümlerden de bolca söyledi dalaras.

şimdi sıra; bana göre sesi, yorumu, hayattaki duruşu ile dünyadaki en özel, en benzersiz sanatçılardan birine geldi: dimitra galani'ye. keşke bir getiren olsa...