16 ARALIK

1938, cumhuriyet

 

1967 jacques tati'nin yönettiği playtime gösterime girmiş

1969 gene kelly'nin yönettiği barbra streisand ve walter matthau'nun başrollerinde oynadıkları hello dolly filmi gösterime girmiş

1970 erich segal'in romanından uyarlanan, arthur hiller'in yönettiği ve ryan o'neal ile ali mcgraw'ın başrollerinde oynadıkları love story filmi gösterime girmiş

1985 alice walker'ın romanından uyarlanan, steven spielberg'in yönettiği, başrollerinde whoopi goldberg ve danny glover'ın oynadıkları the color purple filmi gösterime girdi

1992 günter demnig'in kaldırımlara yerleştirdiği stolperstein (tökezleme taşı)'nın ilki köln belediye binası önündeki kaldırıma yerleştirildi; bu taşların üzerinde, yerleştirildikleri kaldırımlara cephe veren evlerde yaşamış ve toplama kamplarına sürülerek öldürülmüş olan yahudilerin isimleri, doğum ve ölüm tarihleri yazılı; bu ilk taşın üzerinde heinrich himmler'in sınır dışı emri bulunur

1993 istanbul cemal reşit rey konser salonu'nda barbara hendricks konserine gittim

2023 brüksel havalimanından yürüyerek 30 dakikada ulaşılan zaventem köyündeki cc factorij'de fc bergman'ın sahneye koyduğu the sheep song'u seyrettim

almanya'nın stolperstein'ları* varsa brüksel'in de bu rengarenk dünyası var

brüksel'in schaerbeek semtinde yaşayan ingrid schreyers isimli sanatçının 15 yıl önce kendi evinin önündeki kaldırıma fayans/çini parçalarından mozaik tekniğinde kare bir yapıt monte etmesiyle başlamış her şey...  

ben yağmurlu bir pazar günü brüksel'in başka bir semtinin, jette'nin sakin ve boş kaldırımlarında rené magritte ev-müzesine giderken tesadüfen rastladım bir ikisinine, sonra da gözümü kaldırımlardan alamadım, hiç birini kaçırmamak için.

bu, biraz ruhsuz sokaklarda birdenbire karşılaşınca insanı mutlu eden küçük eserlerin en güzel tarafı çoğunun, önündeki kaldırıma yerleştirildikleri evin veya binanın içindekilerle ilişkili olması.

 

_______________________

*günter demnig'in 1992'de ilk defa köln'de bir kaldırıma monte ettiği anma taşı "stolperstein" (birebir türkçesi: tökezleme taşı)'nın üzerinde o kaldırımın arkasındaki evde yaşamış olan ve 2. dünya savaşı'nda toplama kampların ölen insanın adı, doğum ve ölüm tarihleri yazar. 

yıllar içinde almanca konuşulan ülke sokakları bu sarı pirinçten dökme, kare formatlı stolperstein'larla dolmuştur. bu ülkelerde, özellikle de almanya'da sokakta yürümenin gündelik deneyimlerinden biridir bir kaç stolperstein ile karşılaşmak. ben hatta bir seferinde bizzat günter demnig'e, bir stolperstein'ı monte ederken, yani iş üstünde denk gelmiştim.