seyahat kağıtları: 02-07 temmuz 2019, stuttgart & köln

 

seyircinin sataştığı klavsenci

köln philharmonie konser salonu bütünüyle yerin altına gömük ve fuayesi doğal ışıksız da olsa, gerek oditoryumun yunan anfitiyatroları mantığındaki düzeni gerekse de akustiğiyle almanya'nın en iyi konser salonlarından biridir. salonun sezon programları da ihtişamlıdır. caz, vokal ve dünya müziğinin yanısıra esas, dünyanın önemli klasik müzik sanatçılarının ve topluluklarının sıklıkla uğradıkları turne duraklarından biri olan salon yılda yaklaşık 400 konserde 650.000 seyirci ağırlamaktadır.

bu salonda şubatın son pazar öğleden sonrasında garip bir olay gerçekleşmiş. çoğunluğu geçkin yaştaki almanlardan oluşan seyirciler iranlı bir klavsenciye sataşmışlar.
klavsenci iranlı ama klasik müzik alanında plak-cd-kayıt piyasasının sözü en çok geçen, en ünlüleri temsil eden deutsche grammaphon'un sanatçılarından biri. yani, bu garip ve beklenmedik olay alman bir firmanın alman seyircilere kendi sanatçısını -bir anlamda- lanse ettiği bir konserde gerçekleşiyor!

tabii ki, mart'ın ilk haftasında almanya'da en çok konuşulan konulardan biriydi bu olay. sanatçının iranlı olması almanya'daki yabancı düşmanlığının konser salonlarına da mı sıçradığı sorusunu akla getirdi ilk.
işin iç yüzü zamanla ortaya çıktı. konser, salonun pazar öğleden sonraları düzenlediği "pazarları saat dörtte" başlıklı, daha çok yaşlı ve emekli alman klasik müzik seyircilerine yönelik, ağırlıklı olarak barok yapıtların icra edildiği dizinin bir parçasıydı.

iranlı klavsenci konserine barok yapıtlarla başladıktan sonra, yeni çıkan albümünün de tanıtımını yapmak istemiş olmalı ki, çağdaş bestecilerden steve reich'ın bir yapıtını (piano phase-1967) çalarak devam etmiş ve yapıtın açıklamasını, almancasının çok iyi olmadığını belirterek ingilizce yapmış. kıvılcım o noktada çakmış; seyircilerden bazıları "almanca konuş!" diyerek sataşmışlar klavsenciye.
sonradan bazı köşe yazarlarının olayı anlamaya ve açıklama getirmeye çalıştıkları yazılarında belirttikleri üzere bu tepkiyi veren seyircilerin geçkin yaşları itibariyle eğitim hayatlarında ingilizce öğrenmemiş oldukları muhtemelmiş.
ancak, olay orada noktalanmamış. ardından, reich'ın tekrara dayalı minimal yapıtı başlayınca, bir pazar öğleden sonrasında kahve ve turta eşliğinde barok müzik dinlemeye programlanmış daha geniş bir kitlenin sabrı iyice taşmış ve klavsenciye yapıtı bitirtmemek için ellerinden geleni yapmışlar. reich'in alçak sesli yapıtının icrasına alkışlar, gülüşmeler, ıslıklamalar ve sataşmalarda müdahele etmeyi sürdürmüşler.
dendiğine göre, 2000 kişilik salonda 1800 kadar seyirci varmış ve bu patırtıyı koparan sadece 150 kişi kadarmış. ama tabii o 150 kişinin protestosu yetmiş; klavsenci reich'i kesip barok programa geri dönmüş.

yabancı düşmanlığı veya hoşgörüsüzlük illa da sanatçının milliyeti ile alakalı olmak zorunda değil, steve reich'ın yapıtına da olmuş olabilir. ama fark eder mi! yabancısı olduğunuz bir müziğin canlı icrasına bu şekilde tepki verdiğinizde de yabancı düşmanlığı yapmış olmuyor musunuz! heiner müller'in dediği gibi: "yeninin ilk aldığı biçim korkudur"
işin ilginç tarafı, sataşma öncesinde barok müziğin yansıra iki çağdaş bestecinin de müziğinin çalınmış olması. o zaman tepki çağdaş müziğe değil miydi? köln'de yeniyıl gecesi kutlamaları sırasında yabancılar tarafından gerçekleştirilen cinsel taciz olayları ve avrupa'ya son aylardaki mülteci akını mı yaşlı almanları huzursuz etti ve tepkileri, en uygar olduklarını farz ettiğimiz bir mekanda, klasik müzik icrası sırasında bu şekilde günyüzüne çıktı. kaldı ki köln philarmonie'de konsere gelmiş seyirci "kültürlü" olarak tanımlanacak bir kitle; sokaktaki adamın tepkisinden bahsetmiyoruz. tabii, klasik müziğin konvansiyonel hayat bakışına daha yakın olduğunu düşündüğümüzde, onun dinleyicisinin de her türlü "yeni"yi ve "yabancı"yı daha zor kabul eder olduğunu göz önüne almamız gerekir; dolayısıyla klasik müzik sever ve yaşlı bir kitlenin bu şekilde tepki vermesi, ne kadar beklenmedik de olsa, pek şaşırtıcı değil aslında.

dendiğine göre, konser bitiminde bir seyirci mikrofon isteyip, ingilizce olarak klavsenciden özür dilemiş ve alkış almış. hatta dendiğine göre alkışlayan arasında sataşanlardan da varmış.
ilerleyen günlerde köln philarmonie genel sanat yönetmeni açıklama yaparak klavsenciyi 2017 mart'ında sadece steve reich'ın yapıtlarından oluşan bir program için tekrar davet ettiklerini belirtmiş. herhalde, konseri yine pazar öğleden sonraya koymazlar!

işte o klavsenci 28 mart 2016 pazartesi akşamı istanbul'da, cemal reşit rey konser salonu'nda olacak. adı mı? mahan esfahani.
konser programında şimdilik sadece barok besteciler gözüküyor; umarım esfahani bir sürpriz yapar ve bizlere de yeni çıkan albümünden bir reich çalar; en azından bis parçası olarak..

NRW080 bilanço

müzik

.maria joao pires – ivan fischer – budapest festival orchestra ***** (23ekm, kölner philharmonie)

.uhuhboo project ***** (29ksm, café ada wuppertal)

.markus stenz – gürzenich-orchester köln ***** (10ksm, kölner philharmonie)

.balanescu quartet & félix lajko ***** (25ksm, opera barmen wuppertal)

.nicholas rimmer – ning feng – sebastian klinger ***** (06ekm, alfried krupp saal essen)

.hélene grimaud – jukka-pekka saraste – wdr sinfonieorchester köln ***** (19ekm, kölner philharmonie)

.savina yannatou & primavera en salonico ***** (01ara, skulpturenpark wuppertal)

.karen cargill – valery gergiev – london symphony orchestra ***** (10ksm, alfried krupp saal essen)

.ivan fischer – budapest festival orchestra ***** (08ara, alfried krupp saal essen)

.max raabe & palast orchester ***** (07ekm, historische stadthalle wuppertal)

.philippe jaroussky – nathalie stutzmann – orfeo 55 ***** (18ara, kölner philharmonie)

.lars vogt – markus stenz – gürzenich-orchester köln ****.5 (08ekm, kölner philharmonie)

.dorothea brandt – michel plasson – sinfonieorchester wuppertal ****.5 (20ekm, historische stadthalle wuppertal)

.nelson freire – marin alsop – orquestra sinfonica do estado de sao paulo ****.5 (09ekm, kölner philharmonie)

.susanna baca ****.5 (24ksm, skulpturenpark wuppertal)

.daniel barenboim ****.5 (17ara, kölner philharmonie)

.matthew trusler – victoria safronova – mika pohjonen – dmitry lavrov – chor des städtischen musikvereins zu düsseldorf – ari rasilainen – düsseldorfer symphoniker **** (13ekm, tonhalle düsseldorf)

.thomas hengelbrock – balthasar-neumann-chor **** (04ara, tonhalle düsseldorf)

.fazıl say – kristjan järvi – gstaad festival orchestra **** (08ara, kölner philharmonie)

.andreas grau & götz schumacher – gmd andrey boreyko – düsseldorfer symphoniker **** (17ksm, tonhalle düsseldorf)

.seda amir-karayan – katharina leyhe – henner leyhe – michael dahmen – philharmonischer chor köln – fleischmann choir cork/ireland – horst meinardus – neue philharmonie köln **** (03ksm, kölner philharmonie)

.katia guedes – lesley olsom – alexander babel – titus engel – kammerensemble neue musik berlin **** (26ekm, alfred krupp saal essen)

.kalevi kiviniemi **** (20ekm, st.andreas kilisesi düsseldorf)

.veronika winter – constanze backes – beat duddeck – raimund fürst – georg poplutz – nils giebelhausen – manfred bittner – markus flaig – jörg breiding – folkwang vokalensemble – johann rosenmüller ensemble ***.5 (26ekm, essen katedrali)

.sergey krylov – dmitry kitajenko – gürzenich-orchester köln ***.5 (28ekm, kölner philharmonie)

.johannes geffert ***.5 (13ekm, st.andreas kilisesi düsseldorf)

.gong myoung ***.5 (29ksm, café ada wuppertal)

tiyatro

.playing cards: hearts fortier-guerinik-grant-hughes-hunter-lepage-magni-normand/lepage ex machina ***** (04ekm, essen)

.der zerbrochene krug kleist/parizek düsseldorfer schauspielhaus ***** (18ekm, düsseldorf)
.jeder stirbt für sich allein fallada-perceval/perceval thalia theater ***** (21ara, hamburg)

.die ehe von maria braun maerthes-fröhlich-fassbinder/neumann schauspielhaus bochum ***** (27ekm, bochum)

.nora3 ibsen-jelinek/parizek düsseldorfer schauspielhaus ***** (17ekm, düsseldorf)

.kaos pirandello/ciulli theater a.d. ruhr ***** (13ara, mülheim).

.hamlet shakespeare-müller/klata schauspielhaus bochum ****.5 (28ksm, bochum)

.faust 1-3 goethe-jelinek/parizek düsseldorfer schauspielhaus ****.5 (08ksm, düsseldorf)

.clowns 2 ½ ciulli/ciulli theater a.d. ruhr ****.5 (22ekm, mülheim)

.der messias barlow/kölzow schauspielhaus bochum ****.5 (09ara, bochum)

.der gute mensch von sezuan brecht/sostmann schauspiel köln **** (29ekm, köln)

.wassa schelesnowa gorki/neumann schauspielhaus bochum **** (10ekm, bochum)

.peer gynt ibsen/voges schauspiel dortmund **** (17ksm, dortmund)

.stifters dinge goebbels **** (05ekm, duisburg)

.peer gynt ibsen/holm düsseldorfer schauspielhaus ***.5 (03ksm, düsseldorf)

.mutter kramers fahrt zur gnade nussbaumeder/götze schauspielhaus bochum ***.5 (06ksm, bochum)

.die zofen genet/weber düsseldorfer schauspielhaus ***.5 (18ksm, düsseldorf)

.der parasit oder die kunst sein glück zu machen schiller/erpulat düsseldorfer schauspielhaus ***.5 (14ekm, düsseldorf)

.metropolis lang-von harbou-gockel-schliesing/gockel theater bonn *** (19ksm, bonn)

.genesis bachmann schauspiel köln *** (15ara, köln)

.liliom molnar/paulhofer schauspielhaus bochum *** (05ksm, bochum)

.der streik rand-bachmann-gross/bachmann         schauspiel köln *** (15ekm, köln)

.kasimir und karoline von horvath/erpulat düsseldorfer schauspielhaus *** (21ekm, düsseldorf)

.das mädchen aus der streichholzfabrik kaurismaki-bösch/bösch schauspielhaus bochum *** (30ekm, bochum)

.1913.der sommer des jahrhunderts illies/buddeberg-kittstein theater bonn **.5 (13ara, bonn)

.die opferung von gorge mastromas kelly/ladwig schauspiel essen **.5 (13ksm, essen)

.brecht wächter/wächter theater oberhausen **.5 (12ekm, oberhausen)

.unter eis f.richter/martins beja düsseldorfer schauspielhaus **.5 (11ksm, düsseldorf)

.fräulein julie [applause!] stringberg-locher/locher theater bonn **.5 (20ksm, bonn)

.kippenberger! a.richter/a.richter schauspiel köln ** (16ara, köln)

.der schwarze schachtel bou khaled/bou khaled ** (12ara, mülheim)

.judith hebbel/paulhofer schauspiel köln ** (19ara, köln)

.der nackte wahsinn frayn/sanchez schauspiel köln ** (12ksm, köln)

.jesus christ superstar rice-webber/mehmert theater bonn *.5 (11ara, bonn)

.leonce und lena büchner/biel-zboralski theater bonn *.5 (26ara, bonn)

.macbeth shakespeare/engel schauspiel essen *.5 (26ekm, essen)

.im weissen rössl müller-charell-benatzky/weise düsseldorfer schauspielhaus * (02ara, düsseldorf)

bale/dans

.frühlingsopfer – dreiteiliger tanzabend von pina bausch (wind von west/der zweite frühling/das frühlingsopfer) bausch folkwang universität der künste essen-julliard school, new york-folkwang tanzstudios essen ***** (22-23-24ksm, wuppertal)

.nelken bausch tanztheater wuppertal pina bausch ***** (31ekm-01-02ksm, wuppertal)

.1980 – ein stück von pina bausch bausch tanztheater wuppertal pina bausch ***** (29-30ksm-01ara, wuppertal)
.vortex temporum de keersmaeker rosas & ictus ***** (06ekm, bochum)

.b.16 (afternoon of a faun – without words – nacht umstellt) robbins-van manen-schläpfer ballett am rhein düsseldorf-duisburg ***** (13ekm, düsseldorf)
.a louer carrizo-chartier peeping tom ****.5 (26ksm, ludwigshafen)

.wiesenland bausch tanztheater wuppertal pina bausch ****.5 (07-09ksm, wuppertal)

.sacre (fiat lux – rauschen – le sacre du printemps) de candia-zöllig-wigman tanztheater osnabrück-dance company theater bielefeld ****.5 (03ara, bielefeld)

.plan b bory-soltanoff cie 111 ****.5 (03ekm, düsseldorf)

.sweet mambo bausch tanztheater wuppertal pina bausch **** (15-16ksm, düsseldorf)

.bamboo blues bausch tanztheater wuppertal pina bausch **** (15-18ksm, düsseldorf)

.the oracle tankard **** (14ksm, düsseldorf)

.debout! delaunay ***.5 (16ksm, düsseldorf)
.cinderella celis aalto ballett ***.5 (10ara, essen)

.iTMOi akram khan akram khan company ***.5 (24ekm, düsseldorf)

.opus lifshitz circa-quatour debussy ***.5 (06ekm, düsseldorf)

.beauty remained for just a moment then returned gently to her starting position orlin moving into dance mophatong *** (16ekm, köln)

.b.17 (7) schläpfer ballett am rhein düsseldorf-duisburg *** (06ara, düsseldorf)

.shahrokh moshkin ghalam & barbad project *** (11ekm, köln)

.reverie nascimento **.5 (16ksm, düsseldorf)

.afro-dites/kaddu jigeen! g.-p.acogny cie jant-bi jigeen **.5 (07ara, düsseldorf)

.happy together riepe ben j. riepe kompanie **.5 (20ekm, düsseldorf)

.the smartphone project prioville-merighi fabien prioville dance company ** (14ksm, düsseldorf)

.the pin akika unusual symptoms ** (23ara, bremen)

opera        

.orlando furioso vivaldi/mahler theater bremen ***** (21ara, bremen)

.die zauberflöte mozart/kosky oper am rhein düsseldorf-duisburg **** (25ara, duisburg)

.macbeth verdi/hermann aalto musik-theater ***.5 (21ksm, essen)

.der freischütz weber/baumgarten theater bremen ***.5 (20ara, bremen)

.written on skin benjamin/szemeredy-parditka theater bonn *** (05ara, bonn)

kukla

.krabat bachleitner düsseldorfer marionetten-theater **** (20ekm, düsseldorf)

NRW076 the room with the view - aralık

 

NRW075 weihnachten pazarları

bielefeld

düsseldorf

essen

bonn

duisburg

köln

NRW074 kölner dom

NRW052 the room with the view - kasım