işsanat 09-10 : dar görüşlü bir sezon

dün akşam bir arkadaşla sohbet ederken, kendi kendime "boş ver yazma!" dediğimin bir konu tekrar alevlendi içimde ve sivriliklerimden birini daha yapmadan duramaz oldum!

arkasına türkiye'nin en zengin bankasını almış, türkiye'nin en prestijli konser mekanı olmaya soyunmuş ve türkiye'nin biletleri en pahalı konser salonu olan işsanat'ın sezon programı açıklananı bayağı oldu.

bazı köşeyazarları, ekonomik krizde böyle bir programın hazırlanmış olmasını çok önemsediler, beğendiler, salonu kutladılar.
programa itiraz olamaz tabii: gidon kremer, misha maisky, yuri bashmet, shlomo mintz, joshua bell defalarca da gelseler kaçırılmayacak "duayen" isimler; ancak, istanbul'a daha önce defalarca gelmiş bildik isimler!
[bell dışındakiler 4-5 yıldır istinasız her sezon istanbul'a geliyorlar, hem de; -nasıl oluyorsa- crrks'ye gelirlerse bilet fiyatı işsanat'ın yarısı oluyor.]

prestijli bir salonunun vizyonu, o şehre daha önce gelmemiş önemli sanatçıları getirerek hem seyirciye onları canlı izleme imkanı sunmak, hem de -ve bence daha da önemlisi- sanatçıya daha önce gelmediği bir kenti ve onun seyircisini tanıtmak. yoksa; salonu olabildiğince doldurmaya odaklanmış organizatör mantığı ile program hazırlanıyorsa, yazık!

işsanat'ın 2009-10 sezonunun en flaş -ve istanbul'a ilk defa gelecek veya geleli çok uzun zaman olmuş- isimleri philippe jaroussky ve academy of st.martin-in-the-fields oda orkestrası ile sir neville marriner.
gil shaham, andreas scholl, mikhail pletnev yönetiminde rusya ulusal senfoni orkestrası ve uzun zamandır istanbul'a konser vermeyen güher-süher pekinel [dün akşam aya irini'de idso ile konserleri vardı; demek ki, nihayet istanbul'un, tonları birbirine uygun iki piyanosu oldu] programın diğer -istanbul'da ender konser verme konusunda- öne çıkan isimleri.

işsanat'a kimler gelebilirdi sorusunun cevabı için sadece piyanistlerden gidersek: martha argerich, -istanbul'a yıllar yıllar önce, çok genç bir yıldızken gelmiş, sonraki bir iki konserini sağlık nedenlerinden dolayı iptal etmiş- hélène grimaud, maurizio pollini, maria joão pires...
diğer enstrümanları, oda müzikçilerini ve şancıları saymıyorum bile!

biletleri daha kolay satılan pop/dünya müziği kategorisinde ise; işsanat yine bildik, defalarca istanbul'a gelmiş isimleri getiriyor tekrar tekrar: fazlaca sağlamcı bir duruş!
pink martini, monica molina, mariza...

"niye programda yok" diye düşündüğümde; komşumuz yunanistan'ın sesi, yorumu, kişiliği ile efsanevi sanatçısı dimitra galani, pedro almodovar'ın vazgeçemediği şarkıcılardan melankolik luz casal, bueno vista socila club'ın tango versiyonu cafe de los maestros, beyrutlu ilahe fairouz ilk aklıma gelenler.
bunlar benim tanıdığım isimler; benim bilmediğim ve tanımak istediğim bir sürü başka değerli sanatçı da var bu dünyada.

neden illa da bildik isimlerden oluşturulur sezon programı! neden seyircimiz/izleyicimiz yeniliklere, bilmediği isimlere açık değildir!
arkasında türkiye iş bankası gibi güçlü finansman destek olan bir salon neden risk almaktan bu kadar ürker!

işsanat'ın dansla imtihanı! ve öneriler...

klasik müzik ve caz konserleri konusunda bu kadar seçici olan bir kurum, konu dansa gelince neden bu kadar baştan savma olur! dünyanın en iyi klasik müzik ve caz sanatçılarının geldiği bir salona neden 2. hatta 3. sınıf dans toplulukları davet edilir!

açıldığından beri konuk ettiği tek "dişe dokunur" dans topluluğu, ünlü ispanyol koreograf nacho duato'nun koreografileriyle gelen compania national de danza idi; o da topluluğun 2 numaralı grubuydu ya, neyse.
geçen seneki inaki ulezaga & ballet concierto veya 2002'deki image theater fiyaskolarını unutmak daha hayırlı; müsamere gibiydiler!

son üç sezondur israil'den bir dans topluluğu konuk etmek ise, işsanat'ın geleneği haline geldi. geçen seneki koresh dance company ve bu akşamki kamea dance company toplulukları maalesef sıradanın ötesine geçemeyen yapıtlar sergilediler.
bir tek, 2007 martı'nda işsanat'a gelen vertigo & the diamonds'ın sahnelediği "the power of human love" gösterisi kayda değerdi.

işsanat'ın genel sanat yönetmeni israil'den dans toplulukları getirmeye devam edecekse, bari dünyaca tanınmış ve kabul görmüş toplulukları tercih etsin; örneğin kibbutz contemporary dance company veya emanuel gat dance company.
koreograf emanuel gat ve dansçıları, kasım ayında pina bausch festivali'ndeki gala programında schubert'in "winterreise" ve stravinsky'nin "le sacre du printemps" yapıtlarından birer bölüm sergilediler ve bütün salonu kendilerine hayran ettiler!
martha graham'den maurice béjart'a, pina bausch'tan angelin preljocaj'a "ilkbahar ayini"nin bir çok heyecan verici versiyonunu seyretmiş biri olarak emanuel gat'ın yorumunun tek kelime ile inanılmaz olduğunu söylemeliyim! ikinci kelimeler şaşırtıcı, yenilikçi, nefes kesici, heyecan verici olabilir.

emanuel gat'ın "ilkbahar ayini" konsepti ise çok basit: stravinski'nin vahşi ve aksak müziğiyle salsa yapmak! hem de mükemmel bir şekilde.

işte, daha önce hiç bir koreografın aklına gelmemiş olan ve müzik ile uyum konusunda hiç bir falsosu olmayan bu fikir emanuel gat'a o akşamki galada en uzun ve hararetli alkışlardan birini getirdi.

turne programlarında iki eseri, "winterreise" ve "le sacre du printemps"ı, beraber sahneleyen emanuel gat'ın bu koreografilerinin, işsanat'ın -aslında dansa elverişli olmayan- sahnesine uygun boyutta olduklarını söylemeden de edemeyeceğim.

son ve önemli bir not:
dans programına değil de klasik müzik programına dahil edilmiş olsa da 6 ocak 2009, salı akşamı işsanat'ta enfes bir dans gösterisi olacak: ünlü ve başarılı koreograf sacha waltz'ın dans topluluğunun (sacha waltz & guests) yapımları arasında olan ve koreografisini grubun demirbaş elemanlarından juan kruz diaz de garaio esnaola'nın yaptığı "4 elemente - 4 jahreszeiten" (4 element - 4 mevsim). dönem müziği konusunda uzman akademie für alte musik berlin orkestrası rebel ve vivaldi çalacaklar, juan kruz diaz de garaio esnaola tek kişi olarak dans edecek. kaçırmayın derim!

(fotoğraflar emanuel gat'ın "ilkbahar ayini"ne ait)