25 haziran 2024, 20:00

 

kartpostal arşivi 013

 

29 MART

845 paris vikingler tarafından kuşatılmış; ragnar lodbrok liderliğindeki vikingler büyük bir meblağ karşılığında çekilmişler

1795 24 yaşındaki ludwig van beethoven piyanist olarak ilk konserini vermiş

1871 londra'daki royal albert hall açılmış

1859 billy wilder'ın some like it hot filmi gösterime girmiş

1974 çinli çiftçiler, xi'an yakınlarında çin'in 1. imparatoru qin shi huang'ın mezarını korumak için gömülmüş 8.000 kil savaşçı heykelinden oluşan orduyu buldular

2008 meg stuart'ı, topluluğu damaged goods'un repertuvarından bir seçkide garajistanbul'da dans ederken seyrettim

2019 billie eilish ilk stüdyo albümü when we all fall asleep, where do we go?'yu yayınladı

cong ile pan

huylu huyundan vazgeçmiyor; yine ancak son dakikada, ucundan yakaladım bir sergiyi; o da, dostların hatırlatmasıyla.

topkapı sarayı’ndaki “çin hazineleri” sergisinin en önemli özelliği, çin hükümetinin yurtdışı sergilerine sadece kopyalarını yolladığı yeraltı pişmiş-toprak askerlerden dört tane orijinal örneğin ve bir atın sergileniyor olması. gerçekten etkileyiciler.

ama sergide benim gönlümü alan obje cong idi. biri yeşim taşından, diğeri seramikten iki örneği vardı. yeşim taşından olanı m.ö.3300’lerden kalma, seramik olanı m.s.1200’lerden.

cong, içi silindir dışı kare kesitli, orijinali yeşim taşından olan bir tür şişe/kap/vazo. antik mezarlarda bulunurmuş bunlardan, ölüyle birlikte gömülürmüş.

sergideki açıklamada; cong’un yöneticilerin atalara ve toprağa tapınma törenlerinde kullanıldıkları, yetki ve zenginlik sembolü bir ritüel objesi olduğu yazılıydı.

yeşim taşından olanı başka bir güzel, seramikten olanı başka bir güzeldi.

british museum’un internet sitesinde; aslı yeşim taşından olan cong’un seramikten kopyalarının yaygınlaşmasının, song hanedanı döneminde çin'de ve aynı zamanda kore ve japonya'da da arkaik formlara duyulan ilgiden kaynaklandığı ve bunların üst düzey devlet görevlilerinin evlerindeki altarlarda ve tapınaklarda kutsal obje olarak kullanıldığı yazmakta.

sergide bir de; dini törenler öncesinde el yıkamak için kullanılan bir leğen vardı; bronzdan; m.ö. 770 tarihli; adı pan. 
yaklaşık 60cm çapındaki tam daire leğenin iç kısmı bütünüyle su canlıları kabartmalarıyla kaplıydı; balıklar, kaplumbağalar, larvalar..

zaten serginin arkaik bronz objeler kısmı oldukça göz alıcıydı.
bronzdan yapılma içki kaselerinin, kapların, aynaların kaba ve kunt formları, üzerlerindeki geometrik veya figüratif süslemelerle yumuşuyordu..

benim gibi son dakikacı olanların bu küçük ama etkileyici sergiyi gezmek için son şansları 20 şubat çarşamba.

çin kültür yılımız başladı...

haftasonu fulya sanat’taki şanghay dans topluluğu ne yazık ki hayalkırıklığıydı.
ilk yarıdaki “hanedanların dansı” tam bir “kitsch” harikasıydı. turistik olacağını tahmin etmiştim de, belki biraz folklorik bir tadı da olur diye umut etmiştim; maalesef “hiç bir şey”di.
akşamın ikinci yarısında stravinski’nin “bahar ayini”nin (le sacre du printemps), broşürde koreografının adı belirtilme lüzumu görülmemiş, modern veya çağdaş dansdan çok “şovumsu” nitelikte bir yorumu sunuldu. malum, stravinski’nin müziği o kadar etkileyici ki, eşliğindeki koreografi ne kadar sıradan da olsa seyrediliyor.

haftabaşının ilk iki günündeyse fulya sanat’ta bu sefer pekin operası vardı. neyse ki bu sefer kitschleştirilmemiş; turistik ama gelenekselliğini bütünüyle kaybetmemiş bir yapımda çin opera sanatından dört kısa örnek sunuldu.
iksv bu gösterilerde bütün insiyatifi konuk toplulukları getiren çin kültür ateşeliğine bırakmış olmalı; ne gösteri öncesi gösterilen ingilizce turistik filmin türkçe üst/altyazısı vardı ne de opera metinlerinin türkçe çevirisi türkçe karakterliydi.
hayatımda ilk defa bir gösteride üç çinli adama “lütfen susun, lütfen” demek zorunda kaldım. böylece “uyarı repertuarım”a çinlileri de eklemiş oldum. sonradan anlaşıldı ki, beni ve etrafımdakileri konuşmalarıyla rahatsız eden bu adamlar konsolosluktanmış, çünkü ilk bölümden sonraki alkışta “bravoları” bastılar, gösteri bitince de sahneye çıkıp sanatçıları tebrik ettiler. keşke opera sırasında konuşmasalardı da.

çin etkinliklerinin şimdilik en kaliteli gösterisi kukla festivali kapsamındaki pekin gölge tiyatrosu topluluğu idi.
dün akşam fransız kültür’deki gösteride topluluk dört parçalı bir sunum yaptı. ilk ikisi kendi başlarına birer küçük fabl, son ikisi ise uzun bir hikayenin iki farklı bölümü idi.
söğüt yaprağının suya düşüşü, leyleğin gagasıyla kopardığı tüy, ağacın gövdesinde dolaşan tırtıllar, pipodan çıkan dumanlar, prensesin aynadaki yansımasında bile kırpıştırılan gözü gibi ince ince bir sürü detayla zenginleştirilmiş, görselliği hayranlık uyandırıcı bir gölge tiyatrosu gösterisiydi.
bölüm aralarında hikayeleri bizlere ingilizce anlatan çinli sanatçının mimik ve jestleri ise, en az gölge tiyatrosu kadar yaratıcı ve eğlenceliydi.
keşke gösteri sadece bir saat sürmeseydi diyerek ayrıldım salondan.

bu üç gösterilik “komprime çin kültürü haftası” sayesinde; çin operasına ancak kısa kısa bölümler olduğu takdirde dayanabileceğimi, çin gölge tiyatrosunu ise bıkmadan ve sıkılmadan saatlerce izleyebileceğimi anlamış oldum. çin’den gelecek herhangi bir dans gösterisine ise; ancak otantik veya çağdaş olduğundan kesinlikle emin olduğum takdirde tekrar şans verme niyetindeyim.